Πυρήνα του INGREENCI αποτελεί η κατάρτιση του Οδηγού Διαχείρισης Όμβριων για την άρδευση του αστικού πρασίνου, καθώς θα αποτελέσει το βασικό εργαλείο τόσο για την εκπαίδευση των μηχανικών και γεωτεχνικών (υπηρεσιακών στελεχών του Δήμου και ιδιωτών), όσο και το υπόβαθρο για την εκπόνηση των μελετών φύτευσης του δώματος του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης, όσο και της διαμόρφωσης της οδού 28ης Οκτωβρίου με μεθόδους διαχείρισης ομβρίων υδάτων.

Ο οδηγός διαχείρισης περιλαμβάνει:

α. Προσδιορισµός γενικού -ειδικού στόχου:
Η ολοκληρωμένη διαχείριση των όµβριων υδάτων συνδυάζει την κλασική αντιμετώπιση της άµεσης απομάκρυνσης από τον αστικό ιστό (µέσω τεχνητού συστήματος αγωγών) µε ήπιες τεχνικές, οι οποίες αποβλέπουν: α) στη μείωση του συνολικού απορρέοντος όγκου νερού, β) στη µείωση της αιχµής της απορροής, γ) στη χρησιμοποίηση του βρόχινου νερού σε δευτερεύουσες χρήσεις µε µειωµένες απαιτήσεις ποιότητας, δ) στην αναβάθμιση του αστικού τοπίου, ε) στον περιορισµό της όχλησης λόγω ανεπάρκειας των δικτύων αποχέτευσης, και στ) στον καθαρισµό και κατά συνέπεια τη βελτίωση της ποιότητας των απορρεόντων υδάτων.
Γενικότερα η ολοκληρωμένη διαχείριση των όµβριων υδάτων αποβλέπει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε αστικές και ηµιαστικές περιοχές και στην προβολή ενός νέου οικολογικού μοντέλου ανάπτυξης.

 

β. Κατηγοριοποίηση
Ομαδοποίηση των πρακτικών σε σχέση µε το χώρο εφαρμογής (χώροι πρασίνου, πλατείες, ακάλυπτοι χώροι, χώροι στάθμευσης, ελεύθεροι χώροι κτιριακών τετραγώνων, αύλειοι χώροι σχολείων και εκκλησιών, περιοχές ρεµάτων, λεωφόροι και δρόµοι σε αστικές και περιαστικές περιοχές, ιδιωτικοί χώροι, χώροι άθλησης, φυτεμένα δώµατα), το είδος δόµησης, τα γεωτεχνικά χαρακτηριστικά (κλίσεις ,ιδιότητες υπεδάφους ,ικανότητα αποστράγγισης ,φιλτραρίσματος), και τη φέρουσα ικανότητα (σε περίπτωση ανωδοµής ,πράσινης στέγης, εγκατάστασης συλλέκτη) κλπ.

 

γ. Διαδικασία Αξιολόγησης
Προσδιορισµός των κριτηρίων και της βαρύτητας συμμετοχής στην αξιολόγηση των εφαρμοσμένων τεχνικών :

  • Ενσωμάτωση της διαχείρισης των όµβριων υδάτων στο σχεδιασµό του τοπίου
  • Ενσωμάτωση της διαχείρισης των όµβριων υδάτων στο προϋπάρχον φυσικό σύστηµα απορροής
  • Συμβολή στην προστασία από πληµµυρικά φαινόμενα
  • Δυνατότητα συλλογής και επαναχρησιμοποίησης
  • Προστασία των φυσικών συστημάτων νερού µέσα στις πόλεις
  • ∆ηµιουργία κατασκευών µε αρχιτεκτονική ποιότητα
  • Αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης πρακτικής στον καθαρισµό των όµβριων από τους ατμοσφαιρικούς ρύπους
  • ∆υνατότητα εφαρμογής σε πυκνοδομημένες περιοχές
  • Κόστος κατασκευής και συντήρησης
  • Σχέση κόστους – οφέλους
  • Κοινωνική συναίνεση
  • Πρόσθετα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη

 

δ. Τεχνικές ήπιας περιβαλλοντικής διαχείρισης όµβριων υδάτων
Καταγραφή των τεχνικών που αφορούν στον καθαρισµό, στη μεταφορά, στην αποθήκευση, στην επαναχρησιμοποίηση και εν γένει στη διαχείριση των όµβριων στο αστικό περιβάλλον. Περιγραφή κατά το δυνατόν των σχεδιαστικών και κατασκευαστικών λεπτομερειών, του τρόπου λειτουργίας, του κόστους, των πλεονεκτημάτων και των εφαρμογών τους.

 

ε. Εφαρμοσμένα σχέδια ολοκληρωμένης διαχείρισης των όµβριων υδάτων για το αστικό πράσινο.
1.Επικέντρωση σε εφαρμοσμένα σχέδια εύκρατων περιοχών, µε δείκτες βροχόπτωσης και γενικότερα μετεωρολογικά χαρακτηριστικά του Μεσογειακού κλίµατος.
2. Αξιολόγηση των πρακτικών µε βάση τα κριτήρια και τις οµάδες της μεθοδολογίας προσέγγισης
3. Πλήρης περιγραφή ανά oµάδα των βέλτιστων πρακτικών (1έως 2 πρακτικές).
4. Απλή αναφορά εφαρμοσμένων σχεδίων σε άλλες περιοχές, µη συγγενείς µε το Μεσογειακό τοπίο (µε βιβλιογραφικά στοιχεία πρόσβασης).

 

ζ. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης
1. Εξειδίκευση των σχεδίων που εφαρμόστηκαν σε περιοχές που εµφανίζουν χαρακτηριστικά συναφή µε περιοχές της Θεσσαλονίκης .
2. Εξειδίκευση καλών πρακτικών σε περιοχές που εµφανίζουν χαρακτηριστικά συναφή µε την περιοχή εγκατάστασης κήπου βροχής (28ης Οκτωβρίου µε ανάλυση των τοπικών υδρολογικών συνθηκών και στο βαθµό που είναι εφικτό µε ανάλυση κόστους-οφέλους).
3. Εξειδίκευση καλών πρακτικών για τη φύτευση πράσινου δώµατος.
4. Αξιολόγηση και περιγραφή της βέλτιστης λύσης.
5. Υπόδειξη ελεύθερων χώρων (κατά προτίµηση σε υποβαθμισμένες περιοχές) της Θεσσαλονίκης µε απώτερο σκοπό την εφαρμογή του οικολογικού συστήματος διαχείρισης όµβριων υδάτων και τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου.

ΟΔΗΓΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΜΒΡΙΩΝ

Ο σκοπός της δημιουργίας φυτεμένων δωμάτων/στεγών είναι η αναβάθμιση του περιβάλλοντος, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και η μείωση της απορροής των όμβριων υδάτων. Τα φυτεμένα δώματα είναι μία από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την οικολογική διαχείριση των όμβριων υδάτων. Αφενός το εδαφικό υπόστρωμα λειτουργεί ως φίλτρο το οποίο με φυσικές διεργασίες κατακρατεί τους επιφανειακούς ρύπους και αφετέρου μειώνει το συντελεστή απορροής, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία απομακρύνεται το νερό από τις οροφές κτιρίων που είναι φυτεμένες καθώς επίσης και την ποσότητα των υδάτων που απορρέουν στο σύστημα των αποχετευτικών αγωγών.
Το έργο άφορα στην ανάπλαση του άξονα της οδού 28ης Οκτωβρίου από την οδό Βας. Όλγας έως την οδό Δελφών με παράλληλη εφαρμογή των αρχών της οικολογικής διαχείρισης των όμβριων υδάτων. Παρά το γεγονός ότι η οδός 28ης Οκτωβρίου αποτελεί έναν από τους κύριους οδικούς άξονες που οδηγούν στην οδό Βασ. Όλγας αισθητικά και λειτουργικά θεωρείται ιδιαίτερα υποβαθμισμένος. Ο ανωτέρω άξονας διατρέχει μία αστική περιοχή με πολύ πυκνή δόμηση, αδιαπέραστες στο νερό επιφάνειες (άσφαλτος, πεζοδρόμια, δώματα πολυκατοικιών), χωρίς ελεύθερους χώρους πρασίνου. Χαρακτηριστική είναι η μη ύπαρξη δένδρων γεγονός που οφείλεται κυρίως στο μικρό πλάτος των πεζοδρομίων. Οι μεγάλες ποσότητες νερού της βροχής που κατεβαίνουν ορμητικά σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων δημιουργούν πολύ συχνά έντονα πλημυρικά φαινόμενα κυρίως στη συμβολή με την οδό Βασ. Όλγας.
Ο σκοπός της δημιουργίας φυτεμένων δωμάτων/στεγών είναι η αναβάθμιση του περιβάλλοντος, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Τα φυτεμένα δώματα είναι μία από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την οικολογική διαχείριση των όμβριων υδάτων. Αφενός το εδαφικό υπόστρωμα λειτουργεί ως φίλτρο το οποίο με φυσικές διεργασίες κατακρατεί τους επιφανειακούς ρύπους που μεταφέρουν τα όμβρια τα οποία και αποδίδει καθαρά στο περιβάλλον και αφετέρου μειώνει το συντελεστή απορροής, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία απομακρύνεται το νερό από τις οροφές κτιρίων που είναι φυτεμένες καθώς επίσης και την ποσότητα των υδάτων που απορρέουν στο σύστημα των αποχετευτικών αγωγών.
Η φύτευση του δώματος θα πραγματοποιηθεί σε δύο τομείς:

Στον Α τομέα που θα είναι προσβάσιμος και θα λειτουργεί ως χώρος επίδειξης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους μαθητές των σχολείων που θα επισκέπτονται το Δημαρχείο

και

στον τομέα Β που δεν θα είναι προσβάσιμος από το κοινό αλλά θα βρίσκεται στο οπτικό πεδίο όλων των πολυκατοικιών της περιοχής.

Το έργο άφορα στην ανάπλαση του άξονα της οδού 28ης Οκτωβρίου από την οδό Βας. Όλγας έως την οδό Δελφών με παράλληλη εφαρμογή των αρχών της οικολογικής διαχείρισης των όμβριων υδάτων.
Παρά το γεγονός ότι η οδός 28ης Οκτωβρίου αποτελεί έναν από τους κύριους οδικούς άξονες που οδηγούν στην οδό Βασ. Όλγας αισθητικά και λειτουργικά θεωρείται ιδιαίτερα υποβαθμισμένος.
Ο ανωτέρω άξονας διατρέχει μία αστική περιοχή με πολύ πυκνή δόμηση, αδιαπέραστες στο νερό επιφάνειες (άσφαλτος, πεζοδρόμια, δώματα πολυκατοικιών), χωρίς ελεύθερους χώρους πρασίνου. Χαρακτηριστική είναι η μη ύπαρξη δένδρων γεγονός που οφείλεται κυρίως στο μικρό πλάτος των πεζοδρομίων.
Οι μεγάλες ποσότητες νερού της βροχής που κατεβαίνουν ορμητικά σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων δημιουργούν πολύ συχνά έντονα πλημυρικά φαινόμενα κυρίως στη συμβολή με την οδό Βασ. Όλγας.

Σκοπός της επιδεικτικής εφαρμογής είναι η σύλληψη των όμβριων υδάτων με τη δημιουργία κήπων βροχής και ο καθαρισμός από τους ρύπους που μεταφέρουν με φυσικές μεθόδους. Ταυτόχρονα επιδιώκεται η αισθητική και λειτουργική ανάπλαση του οδικού άξονα με φυτεύσεις δένδρων, δημιουργία παρτεριών που θα λειτουργήσουν ως κήποι βροχής, επεκτάσεις πεζοδρομίων, νέο αστικό εξοπλισμό, και άλλες παρεμβάσεις που θα αναβαθμίσουν την περιοχή.

Μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν:
• τη δημιουργίας ενός διαδραστικού παιχνιδιού
• την κατασκευή ιστοσελίδας
• την παραγωγή και διανομή ενημερωτικού εντύπου
• τις ενημερωτικές καταχωρήσεις στον ημερήσιο και περιοδικό έντυπο τύπο
• τη διοργάνωση ημερίδας σχετικής με το περιεχόμενο του προγράμματος
• το σχεδιασμό και υλοποίηση δυο γεγονότων ευαισθητοποίησης στα επιδεικτικά έργα